Doğu Akdeniz’de Enerji Diplomasisi: Türkiye, Yunanistan ve İtalya Arasında Geleceğe Yönelik Stratejik Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17624185Anahtar Kelimeler:
Doğu Akdeniz, enerji diplomasisi, Türkiye, Yunanistan, İtalyaÖzet
Doğu Akdeniz, son yıllarda keşfedilen enerji rezervleriyle uluslararası enerji politikalarının merkezine oturmuştur. Bölgedeki doğal gaz ve petrol kaynakları, hem bölgesel hem de küresel enerji güvenliği açısından stratejik bir öneme sahiptir. Türkiye, Yunanistan ve İtalya, bu enerji kaynakları doğrultusunda farklı politikalar benimsemekte ve çeşitli diplomatik girişimlerde bulunmaktadır. Bununla birlikte, enerji kaynaklarının paylaşımı ve deniz yetki alanları konusundaki hukuki ve diplomatik anlaşmazlıklar, bölgesel gerilimleri artırmaktadır.
Bu çalışma, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının keşfiyle ortaya çıkan diplomatik, ekonomik ve hukuki süreçleri analiz etmektedir. Türkiye'nin enerji politikalarının bölgesel dinamiklerle nasıl şekillendiği, Yunanistan ve İtalya ile yaşanan gerilimler ve iş birliği fırsatları ele alınarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, uluslararası hukuk çerçevesinde deniz yetki alanları ve enerji kaynaklarının paylaşımı konularına dair mevcut anlaşmazlıklar incelenmektedir.
Bölgedeki enerji rekabeti yalnızca bölgesel aktörleri değil, aynı zamanda Avrupa Birliği, ABD ve Rusya gibi küresel güçleri de doğrudan etkilemektedir. Çalışma, enerji kaynaklarının paylaşımı ve yönetiminin bölgesel güvenlik ve ekonomik istikrar üzerindeki etkilerini değerlendirerek geleceğe yönelik politika önerileri sunmaktadır.
Referanslar
International Trade Administration. (2024). Natural Gas & Renewable Energy. https://www.trade.gov/country-commercial-guides/italy-natural-gas-renewable-energy adresinden alındı
AHaber. (2011, Kasım 29). Türkiye’ye Büyük Oyun. Şubat 3, 2025 tarihinde AHaber: https://www.ahaber.com.tr/gundem/2011/11/29/turkiyeye-akdenizde-buyuk-oyun adresinden alındı
Akyener, O. (2017). Doğu Akdeniz (EASTMED) Boru Hattı Projesi. TESPAM. https://www.tespam.org/doguakdeniz-eastmed-boru-hatti-projesi/ adresinden alındı
Alhan, M. (2021). Doğu Akdeniz Enerji Kaynakları Ekseninde: Türkiye, Avrupa ve ABD Basınındaki Haber Başlıklarının Karşılaştırmalı Duygu Analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(42), 1438–66. doi:https://doi.org/10.46928/iticusbe.932569.
Bardakcı, M. (2023, Ekim). DOĞU AKDENİZ DENİZ YETKİ ALANLARI UYUŞMAZLIĞININ HUKUKİ BOYUTU VE TÜRKİYE. The Boğaziçi Law Review I(1), 69-97.
Canel, P. (2024, Kasım). Doğu Akdeniz’de Enerji Ve Güvenlik: Türkiye’nin Güncel Vizyonu . Uluslararası İlişkiler Ve Diplomasi, 7(2), 84-104. doi:https://doi.org/10.51763/uid.1535860
Çalık Orhun, F. (2017). Doğu Akdeniz Enerji Kaynaklarının Kıbrıs Sorununa Muhtemel Etkileri. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi , 2(2), 36-54. doi:https://doi.org/10.24186/vakanuvis.351418
Çalışkan, Ş. (2015, Haziran). TÜRKİYE’NİN ENERJİDE DIŞA BAĞIMLILIK VE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ SORUNU. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(25).
Çelikpala, M. (2022). Doğu Akdeniz’de İşbirliğini Enerji Üzerinden Okumak. Journal-article. Panorama. Şubat 3, 2025 tarihinde https://www.uikpanorama.com adresinden alındı
D’Orazio , A., & Poletti , C. (2009). The Italian energy policy: changing priorities. European Review of Energy Markets, 3, 1-31.
Demirhan, H. (2022, Aralık). Doğu Akdeniz’in Jeoekonomik Önemi Ve Türkiye . Birey Ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi(12), 315-40. doi:https://doi.org/10.20493/birtop.1168715
Dilek, E. (2022, December). Sovereignty Disputes and Resource Discoveries in the Eastern Mediterranean: A Conflict Analysis perspective. doi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/mep/issue/75838/1250540#article_cite
Dışişleri Bakanlığı. (2004). 2004/Turkuno DT/4739 sayılı nota. BM Genel Sekreterliği.
Dışişleri Bakanlığı. (2010). İsrail’in GKRY ile imzaladığı sınırlı İsrail ile GKRY Arasında İmzalanan MEB Anlaşması Hk.
Eurostat. (2020). Energy Database. Şubat 1, 2025 tarihinde https://ec.europa.eu/eurostat/web/energy/data/database adresinden alındı
Geropoulos, K. (2017). Political Backing for Pipeline to Connect Israel’s Leviathan and Cyprus’ Aphrodite Gas Fields to Greece and Italy. Şubat 2, 2025 tarihinde New Europe: https://www.neweurope.eu/article/greece-cyprusitaly-israel-sign-mou-east-med-gas-pipeline/. adresinden alındı
Güler, G. (2018). Yunanistan’ın Eastmed Blöfü ve Türk Akımı. Türkiye Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Analizler Merkezi (TÜRKSAM). http://turksam.org/yunanistanin-eastmed-blofu-ve-turk-akimi adresinden alındı
IGI Poseidon. (2020). Eastmed Projesi. Şubat 2, 2025 tarihinde http://www.igi-poseidon.com/en/eastmed adresinden alındı
Institute of Energy for South East Europe (IENE). (2012). Greek Poseidon US Noble to Cooperate in East-Med. Şubat 1, 2025 tarihinde Institute of Energy for South East Europe (IENE): http://www.iene.eu/greek-poseidon-us-noble-to-cooperate-in-east-med-p2718.html. adresinden alındı
International Energy Agency. (2019). World Energy Outlook 2019. International Energy Agency.
Karagöl, E., Özdemir, B., & Sarıkaya, M. (2017). TÜRKİYE’NİN ENERJİ TİCARET MERKEZİ OLMASINDA DOĞU AKDENİZ’İN ROLÜ . SETA Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı. https://www.setav.org/assets/uploads/2017/09/DOGU_AKDENIZ.pdf adresinden alındı
Kavaz, İ. (2020). Enerji Kaynakları ve Transfer Rotaları Bağlamında Doğu Akdeniz . Journal of Anadolu Strategy , 2(2), 1-14.
Kaya, Ş. (2007). Uluslararası Deniz Hukuku Kapsamında Doğu Akdeniz’in Hukuki Statüsü ve Türkiye Cumhuriyeti için Stratejik Önemi . Stratejik Araştırmalar Dergisi, 5(9), 19-55.
Kedikli, U., & Çalağan, Ö. (2017, Haziran). Enerji Alanında Bir Rekabet Sahası Olarak Doğu Akdeniz’in Önemi. Sosyal Bilimler Metinleri, 120-38.
Kökyay, F. (2019). Türk Dış Politikası’nda Yeni Bir Açmaz: East-Med / A New Dilemma of Turkish Foreign Policy: East-Med.
Köylü, M. (2021, Kasım). Energy Card of the Eastern Mediterranean: Cyprus. Kıbrıs Araştırmaları Ve İncelemeleri Dergisi IV(8), 36-54.
Marziye, M., & Latif, P. (2017). Uluslararası Enerji Projeleri ve Türkiye-Azerbaycan İşbirliği, . Conference: II. Uluslararası Sosyal Bilimler Araştırmaları Kongresi. Azerbaycan-Bakü.
Mira, E. (2022). Türkiye – Libya Arasında İmzalanan ‘Akdeniz’de Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nın Türk Dış Politikasına Etkisi. Anadolu Strateji Dergisi, 4(1), 17-37.
Onelli, F. (2003). All’alba del neoatlantismo: La politica egiziana dell’Italia (1951-1956). Franco Angeli.
Özekin, M. (2020, Nisan). Doğu Akdeniz’de Değişen Enerji Jeopolitiği Ve Türkiye . Güvenlik Stratejileri Dergisi, 16(33), 1-51. doi:https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.719964
Özkan, A. (2012, Ocak). Doğu Akdeniz’de Münhasır Ekonomik Bölgenin Sınırlandırılması Uyuşmazlığı. https://www.academia.edu/20303782/Do%C4%9Fu_Akdenizde_M%C3%BCnhas%C4%B1r_Ekonomik_B%C3%B6lgenin_S%C4%B1n%C4%B1rland%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1_Uyu%C5%9Fmazl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 adresinden alındı
Peker , H., Öztürk , K., & Şensoy, Y. (2019, Mayıs). Doğu Akdeniz’de Deniz Yetki Alanları ve Enerji Kaynakları Çerçevesinde Türkiye’nin Enerji Güvenliği. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 8(1), 85-106.
Perkins, J. (2022). Daniel Yergin. The New Map: Energy, Climate and the Clash of Nations (2022): 664-666. Journal of Environmental Studies and Sciences, 12(3), 664-666.
Sandıklı, A. (2013). Türkan Budak- Bekir Ünal, Doğu Akdeniz’de Enerji Keşifleri ve Türkiye . BİLGESAM Yayınları(Rapor no:59).
Syrıan Arab Republıc. n.d. (2020). Şubat 2, 2025 tarihinde United Nations: https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/STATEFILES/SYR.htm adresinden alındı
T.C. Dış İşleri Bakanlığı. (2025). Belirsizlikler Çağında Kararlı ve Güçlü Türkiye Dış Politikası Kitapçığı.
Taehwan , K., & Shin, S. (2021, Mart). Competition or Cooperation? The Geopolitics of Gas Discovery in the Eastern Mediterranean Sea. Energy Research & Social Science, 71(101983), 101983. doi:https://doi.org/10.1016/j.erss.2021.101983
Terzi, F., & Asal, U. (2021, Mayıs). Doğu Akdeniz’deki Gelişmelerin Kıbrıs Sorununa Yansıması: Enerji Jeopolitiğinde Yeni Dönem Ve Jeostratejik Dönüşüm. Opus Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(40), 2868 - 2895. doi:https://doi.org/10.26466/opus.873401
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı. (2011, Eylül 15). KKTC Temsilcileriyle Gerçekleştirilen Teknik Görüşmeler Hk. No:206. Şubat 20, 2025 tarihinde https://www.mfa.gov.tr/no_206_-15-eylul-2011_-kktc-temsilcileriyle-gerceklestirilen-teknik-gorusmeler-hk_.tr.mfa adresinden alındı
Ulusoy, A. (2020). Mavi Vatan Doktrini ve Doğu Akdeniz’deki Stratejik Denge. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 17(3), 45-67.
Wendt, M. (2023). Energy Region Greece & Eastern Mediterranean - A Region Arises as Europe’s supplier . Konrad-Adenauer-Stiftung e. V. Country Report.
Yaşa, A., & Mutlu, Y. (2022). DOĞU AKDENİZ’DE BULUNAN DOĞALGAZ REZERVLERİNİN BÖLGESEL ENERJİ POLİTİKALARINA VE REKABETE ETKİSİ. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 32(1), 1-17. doi:https://doi.org/10.18069/firatsbed.995289
Yaycı, C. (2012, Haziran 1). Doğu Akdeniz’de Yetki Alanlarının Paylaşılması Sorunu Ve Türkiye. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bs/issue/3804/51021#article_cite adresinden alındı
Zalel, Y. (2017). Greece, Israel, Italy, Cyprus to Discuss Med Pipe. Şubat 2025 tarihinde Natural Gas World: https://www.naturalgasworld.com/greece-israelitaly-and-cyprus-to-negotiate-2000-km-undersea-pipeline-to-southeurope-35631 adresinden alındı
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Sustainability

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.